Sự thay đổi của thời tiết, nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió đã tác động rất nhiều đến sức khỏe của mỗi người, làm suy giảm sức chống đỡ của cơ thể từ đó tạo cơ hội cho các bệnh, nhất là các bệnh đường hô hấp bùng phát, hệ hô hấp rất nhạy cảm với nhiệt độ, khi nhiệt độ thấp (lạnh) kèm với độ ẩm cao (do mưa, gió) cơ thể rất dễ bị cảm lạnh dẫn đến viêm long đường hô hấp trên, viêm phế quản phổi… khi bị nhiễm lạnh ở những người có bệnh mãn tính sẽ dễ bùng phát như hen phế quản (bùng phát cơn hen), ứ dịch gây khó thở ở những bệnh nhân bị bệnh phổi tắt nghẽn mạn tính. Người già và trẻ em, đặc biệt là những người có các bệnh lý đường hô hấp mãn tính như hen phế quản, viêm phổi tắc nghẽn mãn tính, giãn phế quản… là những người hay bị tái phát dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp đe dọa đến sức khỏe và tính mạng. Chủ động giữ ấm cho cơ thể bằng các cách sau: ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng của cơ thể, không đi ra ngoài khi trời mưa nếu không có dụng cụ bảo vệ, mặc ấm, nhất là giữ ấm phần ngực, cổ, ăn uống thức ăn nóng ấm, tốt nhất là uống trà gừng nóng, đội mũ, che tai khi làm việc ngoài trời. Nếu không cần thiết thì không nên ra bên ngoài khi trời quá lạnh, hay khi trời mưa, nhưng nếu vì một lý do nào phải làm việc ngoài trời hay ra ngoài khi trời mưa thì phải đội mũ che kín tai để tránh nước vào tai gây viêm nhiễm như viêm tai giữa, viêm họng, viêm xoang…

Đối với trẻ em, cha mẹ cần giữ ấm cho trẻ bằng cách mặc đủ ấm, ăn uống đủ chất dinh dưỡng, tránh cho trẻ ra ngoài mà không đeo khẩu trang. Cha mẹ cần đặc biệt chú ý chuyện mặc ấm cho trẻ vì nếu mặc quá nhiều áo, trẻ bị toát mồ hôi có thể ngấm lại vào cơ thể gây cảm lạnh, sốt cao, không nên cho trẻ nhỏ di chuyển đường dài bằng xe máy trong thời tiết lạnh, hoặc mặc quá nhiều quần áo, khăn quàng cổ, khẩu trang quá kín làm cho trẻ có thể bị ngạt thở. Thời tiết không những lạnh mà còn có độ ẩm không khí rất cao, các gia đình cần giữ gìn vệ sinh nhà cửa, vật dụng cá nhân tốt, không để bị ẩm mốc để tránh vi khuẩn cư ngụ và gây bệnh cho trẻ.

Ngoài trẻ em thì người già cũng là đối tượng bị ảnh hưởng nhiều bởi thời tiết thay đổi. Trời rét, người cao tuổi rất dễ mắc các bệnh như: viêm phổi, cảm lạnh, cúm và các bệnh mạn tính như hen suyễn, thấp khớp, viêm loét dạ dày, tăng huyết áp... cũng tiến triển nặng, đặc biệt tăng huyết áp dễ gây đột quỵ. Để phòng bệnh hiệu quả, người cao tuổi cần phải bảo đảm ăn uống đúng giờ, đúng bữa, giữ nếp sinh hoạt bình thường. Nên ăn ngày 3 bữa: sáng, trưa, tối, tránh quá bữa, bỏ bữa và chỉ nên ăn vừa tới no. Chất lượng bữa ăn cần bảo đảm đủ các chất đạm, đường, mỡ, sinh tố và chất vi lượng. Các loại thức ăn tốt với người cao tuổi là: thịt nạc lợn, gà, bò, cá quả, cá bống, trứng, sữa, đậu xanh, đậu nành, dầu thực vật, cá, tôm, cua, gạo tẻ. Các loại rau quả tươi cung cấp cho cơ thể chất khoáng, vi lượng và các loại vitamin A, B, C, E... như su hào, bắp cải, cà chua, hành, tỏi, húng, mùi, cam, quýt, táo, xoài, đu đủ, dưa hấu, nho, chuối … ngoài ra mặc dù trời rét vẫn cần chú ý uống đủ nước, nên dùng nước nấu chín, các loại nước ép hoa quả tươi. Thức ăn không nên dùng cho người cao tuổi là: thịt mỡ, thịt đông, các loại giò chả, lạp xường, xúc xích, bánh kẹo, nước ngọt, rượu bia... vì vừa khó tiêu, lại có các chất bảo quản không có lợi cho sức khỏe người cao tuổi, gây gánh nặng cho tim mạch, gan, thận. Các cụ cao tuổi phải mặc đủ ấm lúc ngủ cũng như lúc thức, ở trong nhà cũng như khi ra ngoài, chú ý giữ ấm vùng đầu, cổ, bàn chân và tránh ở lâu ngoài trời, thức khuya trong những ngày trời rét để phòng bệnh cảm lạnh, viêm phổi hay các biến chứng tim mạch... Đồng thời chế độ tập luyện và nghỉ ngơi với người cao tuổi vẫn nên duy trì chế độ tập thể dục dưỡng sinh thích hợp, đi bộ thường xuyên để điều hòa khí huyết giữ gìn sức khỏe … Bên cạnh đó cần tránh đi bộ ngoài trời mưa và khi thời tiết quá lạnh vì rất dễ bị cảm lạnh, không nên sưởi ấm bằng than tổ ong vì có thể dẫn đến ngộ độc khí CO (monoxit cacbon) ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bản thân.

                                                            Tác giả: Ma Đình Suất

                              Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe tỉnh Bắc Kạn