Muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết
Từ đầu năm 2015 đến nay, theo số liệu thống kê trên toàn quốc có khoảng trên 29.000 trường hợp mắc bệnh Sốt xuất huyết (SXH) xảy ra tại 50 tỉnh thành phố, trong đó có 18 trường hợp tử vong tập trung nhiều ở các tỉnh thành phố phía Nam, Miền Trung. Riêng khu vực Miền Bắc, tính đến ngày 30/8/2015, số mắc cộng dồn là 1.462 ca, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ năm 2014 (677 ca), ghi nhận 48 ổ dịch SXH tại Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh. Hiện nay tình hình dịch SXH của miền Bắc đang có diễn biến tăng lên.
Tại tỉnh Bắc Kạn từ đầu năm đến nay chưa ghi nhận ca mắc XSH nhưng theo kết quả giám sát thường kỳ của Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh đã phát hiện muỗi truyền bệnh SXH chủ yếu là Aedes albopictus với chỉ số mật độ muỗi 0,9; chỉ số nhà có muỗi 40%, chỉ số này là khá cao nếu có mầm bệnh thì nguy cơ dịch bệnh XSH có thể xảy ra.
Để tích cực, chủ động phòng bệnh cho bản thân, gia đình và cộng đồng, mọi người cần nhận thức về bệnh XSH và thực hiện các biện pháp phòng chống dịch bệnh
Muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết sống xung quanh chúng ta ưa nơi tối tăm ẩm thấp như: Nhà vệ sinh, nhà tắm, mắc treo quần áo vv..., chúng thường đẻ trứng ở những chỗ nước trong. Ổ bọ gậy nguồn truyền bệnh SXHtập trung ở những vật dụng chứa nước trong như: Chậu, lọ cắm hoa, cây cảnh, những dụng cụ chứa nước trên tất cả các tầng, sân thượng, lan can... tại các hộ gia đình. Vào mùa hè các bổ bọ gậy thường tập trung ở các khay nước thải điều hòa, dụng cụ chứa nước thải tủ lạnh. Ngoài ra còn có trong các dụng cụ chứa nước như bể nước ăn, giếng nước, chum, vại, thùng phuy, bể nước nhà vệ sinh, xô, chậu, máng gia súc/gia cầm, bể, cây cảnh, các đồ vật hoặc đồ phế thải, bát kê chạn, hốc cây, lon, hũ, chai, lọ phế thải, mảnh vỡ chum, vại, lốp xe, vỏ dừa,... Trên các nhà cao tầng cũng có muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Muỗi vằn thường đốt vào lúc sáng sớm hoặc chiều tối.
Bệnh SXH rất nguy hiểm, trẻ em dễ bị mắc hơn người lớn và bệnh thường nặng hơn. Bệnh thường xảy ra thành dịch lớn, lây truyền nhanh, ảnh hưởng đến học tập và lao động sản xuất của người bệnh. Người mắc SXH nếu không được chăm sóc hợp lí và chữa trị kịp thời có thể tử vong. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vắc xin phòng bệnh.
Dấu hiệu của bệnh sốt xuất huyết
Sốt cao đột ngột (39 – 40oC). Nổi ban. Đau đầu, chán ăn, buồn nôn. Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt. Dấu hiệu xuất huyết: Xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam. Khi có dấu hiệu xuất huyết bệnh thường nặng.
Dấu hiệu nặng của bệnh: Ngoài các biểu hiện trên người bệnh có thêm các dấu hiệu: Li bì vật vã. Da tái lạnh, chân tay lạnh. Đi tiểu ít, thở khó, đau bụng dữ dội. Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
Cách xử trí khi bị mắc sốt xuất huyết: Khi sốt cao đột ngột, nổi ban hoặc có chấm xuất huyết cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế, cán bộ y tế sẽ quyết định người bệnh có thể chăm sóc tại nhà hay không.
Xử trí tại nhà: Theo dõi nhiệt độ cơ thể. Hạ sốt (mặc áo mỏng, dễ thấm mồ hôi, chườm mát). Khi nhiệt độ lớn hơn 38,5oC thì hạ sốt bằng Paracetamol. Tuyệt đối không dùng Aspirin hoặc các thuốc hạ sốt có Salicilat. Uống nhiều nước Oresol, nước cháo, nước trái cây. Không tự ý dùng bất cứ loại thuốc gì khi chưa có sự hướng dẫn của cán bộ y tế.
Phòng bệnh sốt xuất huyết: Vì không có thuốc đặc hiệu và chưa có vắc xin phòng bệnh nên cần phải áp dụng các phương pháp để phòng ngừa sự lan truyền của bệnh như:
Loại bỏ nơi muỗi đẻ bằng cách: Đậy thật kín đồ chứa nước để muỗi không đẻ trứng vào được. Nếu đậy nắp không kín muỗi có thể bay vào đẻ trứng và thoát ra. Che đậy kín hố rác và hố thấm để muối không thể đẻ trứng vào đó. Hủy rác: thùng rác, đống rác quanh nhà có thể làm nước mưa đọng lại, cần chôn rác hoặc đốt, hoặc đưa tới nơi thu gom rác hàng ngày của thành phố, thị xã. Thu gom hủy bỏ các vật chứa nước quanh nhà như lọ vỡ, bình, ống bơ, lốp xe... để muỗi không có nơi đẻ trứng. Bỏ muối vào bát kê chân chạn (đến khi muối không tan được nữa) để muỗi không đẻ vào đó được. Các bình hoa trong nhà, chậu cây cảnh phải thường xuyên được kiểm tra đổ nước đi sau khi cắm hoa. Vệ sinh khay hứng tủ lạnh, cho cát ẩm vào lọ hoa hoặc thay nước 2lần/tuần.
Phòng chống muỗi đốt: Mọi người có thể tự bảo vệ mình tránh bị muỗi đốt bằng các cách: Đốt hương xua muỗi sau khi mặt trời mọc hoặc trước khi mặt trời lặn là lúc muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết đốt người. Nằm màn: Mắc màn khi ngủ có thể bảo vệ cho trẻ nhỏ và những người khác khỏi bị muỗi đốt khi ngủ ban ngày. Tác dụng của màn sẽ tăng lên khi được tẩm hóa chất diệt muỗi. Mành che bằng vải hoặc tre cũng có thể tẩm hóa chất diệt muỗi và treo ở cửa sổ hoặc cửa ra vào. Có thể dùng thuốc xua muỗi để bôi vào những vùng da hở dễ bị muỗi đốt. Cẩn thận khi dùng thuốc xua muỗi ở người già và trẻ nhỏ. Mành che: Mành che cửa sổ hay cửa ra vào cũng có tác dụng phòng ngừa muỗi bay vào nhà. Bảo vệ người mắc bệnh sốt xuất huyết: Màn chống muỗi và hương trừ muỗi sẽ có tác dụng phòng ngừa muỗi đốt người bệnh và ngăn chặn sự lây lan của bệnh.
Biện pháp sinh học: Thả cá ăn bọ gậy: Sử dụng các loại cá có sẵn trong suối, ao hồ hoặc có thể mua ở cửa hàng. Việc thả cá vào chum vại để diệt bọ gậy là biện pháp hiệu quả, đơn giản trong việc tiêu diệt muỗi truyền bệnh SXH. Có thể sử dụng nhiều loại các như: Cá bẩy màu, cá rô phi, cá cờ, cá kiếm./.
BS Mai Thị Thúy-PGD TTYTDP tỉnh