Vấn đề phòng chống kháng thuốc không còn là khẩu hiệu, khi mà WHO đã đưa Việt Nam vào nhóm các nước có tỷ lệ kháng kháng sinh cao nhất thế giới. Trên bản đồ Sử dụng kháng sinh năm 2015 của Tổ chức IMS Health cũng thể hiện rõ Việt Nam thuộc nhóm các nước sử dụng nhiều kháng sinh. Trong khi, nhiều quốc gia phát triển vẫn đang sử dụng kháng sinh thế hệ 1 có hiệu quả, thì ở Việt Nam đã phải dùng đến kháng sinh thế hệ 3 và 4. Đáng lo ngại là nước ta đã xuất hiện một số loại siêu vi khuẩn kháng tất cả các loại kháng sinh. Phổ biến nhất là nhóm vi khuẩn gram âm đường ruột. Mà tốc độ nghiên cứu và bào chế thuốc kháng sinh thế hệ mới hiện không kịp so với mức độ gia tăng của các loại vi khuẩn kháng thuốc. 

Thuốc kháng sinh con dao hai lưỡi

Kháng sinh là thuốc vô cùng quan trọng và cần thiết, được sử dụng đối với các bệnh  nhiễm khuẩn. Mặc dù thuốc kháng sinh có tác dụng tích cực, song chính việc lạm dụng thuốc, sử dụng thuốc thiếu khoa học đã dẫn đến trình trạng kháng thuốc ngày một gia tăng trong cộng đồng.Tình trạng kháng thuốc sẽ làm mất hiệu quả chống nhiễm trùng trong điều trị cho người bệnh bằng kháng sinh phù hợp, mất hiệu quả của việc sử dụng kháng sinh dự phòng trong phẫu thuật, thủ thuật y khoa. Hệ luỵ là kéo dài thời gian điều trị nội trú, tăng chi phí điều trị, tăng tỷ lệ tử vong do kháng thuốc và gia tăng tỷ lệ kháng thuốc trong cộng đồng,

Theo WHO, trong thế kỷ 21 này, do sự lan rộng của vi khuẩn kháng thuốc từ nước này sang nước khác đang trở thành mối đe doạ đối với toàn cầu. Hàng năm, trên thế giới có hàng triệu người chết do kháng thuốc, trong đó có 1,4 triệu là trẻ em. Theo J.O’Neil, (WHO-2014) cũng dự báo đến năm 2050 trên toàn cầu sẽ chi phí cho kháng kháng sinh lên tới 100 nghìn tỷ USD và gây ra khoảng 10 triệu ca tử vong do kháng thuốc trong mỗi năm. Hậu quả kinh tế của kháng kháng sinh được cho là nặng nề tương đương với khủng hoảng tài chính. Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc và phối hợp hành động của tất cả các quốc gia.

Tài liệu truyền thông về sử dụng thuốc kháng sinh

Vậy, nguyên nhân nào dẫn đến việc kháng thuốc?

Càng sử dụng nhiều kháng sinh, càng tạo cơ hội cho vi khuẩn kháng thuốc.

 Lạm dụng kháng sinh: Là sử dụng kháng sinh ngay cả khi không cần thiết. Thực tế, kháng sinh chỉ có hiệu quả đối với vi khuẩn, chứ không có hiệu quả đối với các loại lây nhiễm do vi rút (cảm cúm).

Dùng kháng sinh tuỳ tiện: Mua-bán thuốc và sử dụng thuốc kháng sinh không cần đơn thuốc của bác sĩ, không tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng, thời gian, liệu trình điều trị,…

Bác sĩ kê đơn chưa hợp lý: Kê lạm dụng những kháng sinh thế hệ cao với cả trẻ nhỏ, trẻ mắc bệnh trong những lần đầu, kê kháng sinh cho cả những trường hợp không cần sử dụng kháng sinh,..

Tuỳ tiện sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi…

Tất cả đều dẫn đến hậu quả của kháng thuốc là không có thuốc kháng sinh đặc hiệu để điều trị. Những hậu quả đó gồm: Kháng thuốc làm tăng nguy cơ bệnh nặng hơn, thậm chí tử vong.Thời gian điều trị kéo dài hơn.Chi phí điều trị tốn kém hơn.

Để việc phòng-chống kháng thuốc có hiệu quả cần: Chỉ sử dụng kháng sinh khi thực sự cần thiết. Chỉ dùng kháng sinh theo đơn thuốc của bác sĩ kê. Đảm bảo tuân thủ việc sử dụng thuốc đúng thời điểm, đủ liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ. Quản lý sử dụng kháng sính trog thức ăn chăn nuôi.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã thành lập nhóm kỹ thuật về giám sát kháng thuốc năm 2017 đến 2020. Nhóm có nhiệm vụ đánh giá, giám sát về tình trạng kháng thuốc, đưa ra giải pháp ngăn chặn sự gia tăng kháng thuốc của vi khuẩn gây bệnh thường gặp.

Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn đã ban hành Kế hoạch số 2116/KH-SYT ngày 02/10/2018 của Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn về việc triển khai các hoạt động phòng, chống kháng thuốc trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2018 – 2020.

Hưởng ứng tuần lễ truyền thông phòng, chống kháng thuốc năm 2019, mỗi người dân hãy nâng cao ý thức khi sử dụng kháng sinh, truyền thông sâu rộng trong cộng đồng về tác hại của việc lạm dụng kháng sinh, cùng chung tay thực hiện các biện pháp phòng, chống kháng thuốc trong cộng đồng. Trong y tế: quản lý chất lượng thuốc và quản lý thức ăn chăn nuôi lưu thông trên thị trường; Cam kết sử dụng kháng sinh có trách nhiệm; Tăng cường thực hiện có hiệu quả Kế hoạch số 2116/KH-SYT ngày 02/10/2018 của Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn về việc triển khai hoạt động phòng, chống kháng thuốc trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2018 – 2020.

Bs. Hạnh Hiền - Khoa Truyền thông Giáo dục sức khỏe, Trung tâm KSBT