Tại Quyết định số 2088/BYT-QĐ ngày 06/11/1996 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành quy định Tiêu chuẩn đạo đức của người làm công tác y tế, tại điều 1 có nêu: “Khi đã tự nguyện đứng trong hàng ngũ y tế phải nghiêm túc thực hiện lời dạy của Bác Hồ. ….. Không ngừng học tập và tích cực nghiên cứu khoa học để nâng cao trình độ chuyên môn…”

Như vậy, hoạt động nghiên cứu khoa học(NCKH) phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong các nhiệm vụ cốt yếu của ngành, của mỗi tập thể, cơ quan và chính bản thân từng cán bộ đang công tác trong ngành y tế.

Để nâng cao hiệu quả của hoạt động này, căn cứ vào các quy định liên quan tới lĩnh vực quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ. Sở Y tế đã ban hành Quy chế quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ ngành Y tế tỉnh Bắc Kạn, hằng năm có sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Ngoài ra, Sở Y tế còn Thành lập các Hội đồng Hội đồng Khoa học - Kỹ thuật ngành gồm gần 20 thành viên có trình độ Tiến sỹ, Bác sỹ chuyên khoa cấp II, Thạc sỹ. Những thành viên này có nhiều kinh nghiệm thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học thuộc các lĩnh vực như: QLNN về y tế, Y học dự phòng, Khám chữa bệnh, Dược, Kinh tế y tế...Hội đồng thường xuyên được kiện toàn để nâng cao năng lực cũng như chất lượng của hoạt động nghiên cứu khoa học. Hằng năm Sở Y tế còn tổ chức các hoạt động Tập huấn về Nghiên cứu khoa học cho các đơn vị trực thuộc với sự tham gia của khoảng 120 học viên/năm.

Phương pháp triển khai các hoạt động về khoa học công nghệ của ngành cũng được thống nhất và theo một trình tự khoa học, cụ thể: Việc đăng ký đề tài và xét duyệt đề cương đề tài NCKH được triển khai thông qua các Hội đồng ngay từ quý I hằng năm, sau khi được phê duyệt thì các chủ nhiệm đề tài và nhóm nghiên cứu sẽ tiến hành theo đúng quy trình, quý IV hàng năm hoàn chỉnh và báo cáo kết quả, thông qua chấm điểm của các Hội đồng đề tài chính thức được nghiệm thu khi đạt yêu cầu trở lên, chuyển giao để nhân rộng. Nhờ đó, trong những năm qua ngành y tế vẫn luôn là một trong những sở, ngành có số lượng lớn các đề tài NCKH được triển khai nhiều từ cấp tỉnh đến cấp ngành. Về đề tài cấp tỉnh, từ năm 2010 đến nay đã có 06 đề tài được nghiệm thu và đưa vào bàn giao ứng dụng, nhân rộng, ví như đề tài: “Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng sử dụng vườn thuốc nam tại các trạm y tế xã của tỉnh Bắc Kạn” hay đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và áp dụng các biện pháp can thiệp phòng chống bệnh răng miệng ở học sinh tiểu học tại tỉnh Bắc Kạn”…Qua kết luận của Tổ công tác do UBND tỉnh thành lập vào tháng 06 năm 2017 để đánh giá lại hiệu quả các đề tài NCKH của tỉnh Bắc Kạn, cho thấy: Các đề tài NCKH cấp tỉnh cuả ngành y tế trển khai từ năm 2010 đến nay đều được ứng dụng và triển khai nhân rộng có hiệu quả, không gây lãng phí về ngân sách nhà nước. Năm 2018, Có hai đề tài được Hội đồng KH cấp tỉnh cho phép triển khai, đó là đề tài: “Xây dựng và nhân rộngmô hình quản lý sức khỏe cộng đồng bằng sổ sức khỏe điện tử” thực hiện từ năm 2018-2019 và đề tài “Nghiên cứu một số giải pháp can thiệp, quản lý người nhiễm vi rút viêm gan B ở lứa tuổi thanh niên tỉnh Bắc Kạn” thực hiện trong giai đoạn 2018-2020. Đây là 2 đề tài có tính ứng dụng và nhân rộng cao trong thời điểm hiện tại, khi cuộc cách mạng khoa học công nghệ 4.0 đang ứng dụng vào tất cả các lĩnh vực và Tình hình lây truyền bệnh do Vi rút Viêm gan B đang có xu hướng gia tăng tại cộng đồng.

Thống kê ở lĩnh vực nghiên cứu khoa học cấp ngành, chỉ tính riêng từ năm 2014 đến nay, đã có gần 250 đề tài cấp ngành được nghiệm thu: Năm 2014 có 41 đề tài; 2015: có 45 đề tài; 2016: có 56 đề tài; 2017 có: 58 đề tài; Năm 2018 có 47 đề tài.Xếp loại các đề tài cho thấy: Đề tài đạt Xuất sắc: chiếm khoảng 9%, Khá 75%, Đạt yêu cầu(TB) 16%. Các đề tài NCKH của ngành y tế tập trung vào tất cả các lĩnh vực như: Quản lý (VD: đề tài Nghiên cứu thực trạng nguồn lực và khó khăn trong công tác Quản lý nhà nước về y tế tại các huyện/thành phố trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn năm 2016); Lĩnh vực Khám chữa bệnh (VD: đề tài Đánh giá hiệu quả kỹ thuật nội soi ống mền trong chẩn đoán và điều trị dị vật đường tiêu hóa trên tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Kạn); Lĩnh vực Dược (VD: đề tài“Nghiên cứu Kiến thức, thái độ về bán thuốc kê đơn tại Thành phố Bắc Kạn năm 2018”)… Các đề tài NCKH về những Lĩnh vực Y học dự phòng, Dân số-KHHGĐ, Dược phẩm-Mỹ phẩm, Vệ sinh an toàn thực phẩm, Các loại bệnh Không lây nhiễm, …được quan tâm triển khai đồng đều trên mọi phương diện, ứng với từng vị trí công tác của các cá nhân tham gia và theo chức năng, nhiệm vụ cuả từng tập thể cơ quan, đơn vị. Cũng từ những thống kê khoa học này góp phần dự báo, tiên lượng, giúp cho các cơ quan, đơn vị điều chỉnh được nội dung các hoạt động theo hướng ưu tiên, đầu tư nhiều hơn vào các hoạt động còn hạn chế, kém hiệu quả, đồng thời góp phần cho các cá nhân, tập thể của ngành nâng cao được năng lực quản lý, năng lực giám sát các hoạt động y tế một cách khoa học, nâng cao hiệu quả trong công tác chuyên môn, phù hợp với thực tiễn.

Ngoài ra, qua việc triển khai nhiều đề tài NCKH và ứng dụng các tiến bộ KH-CN vào thực tiễn công việc, những năm qua nhiều cá nhân, tập thể đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận, khen thưởng và phong tặng những danh hiệu cao quý: Đến nay ngành y tế Bắc Kạn đã có 02 cá nhân được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc nhân dân và 39 cá nhân được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú. Đó là những phần thưởng xứng đáng dành cho các trí thức tiêu biểu của ngành y tế Bắc Kạn, đã có nhiều đóng góp cho các hoạt động ngành y tế, đặc biệt là đóng góp vì sự nghiệp trong lĩnh vực khoa học công nghệ.

Phát huy nhưng kết quả đã đạt được, trong thời gian tới Sở Y tế Bắc Kạn tiếp tục quan tâm chỉ đạo các đơn vị nỗ lực phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu do cấp trên giao phó, đồng thời phát huy thế mạnh về hoạt động khoa học công nghệ, tiếp tục triển khai có hiệu quả các đề tài NCKH cấp tỉnh, cấp ngành, ứng dụng vào thực tế và nhân rộng các mô hình điểm. Đặc biệt là tăng cường đào tạo đội ngũ trí thức có trình độ Đại học và sau Đại học có chất lượng góp phần triển khai tốt các đề tài NCKH trong các lĩnh vực công tác, ứng dụng các tiến bộ KH-CN vào thực tiễn công việc, nhằm đáp ứng được yêu cầu bùng nổ của khoa học kỹ thuật trong giai đoạn cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (4.0) đang phát triển mạnh mẽ tại tất cả các lĩnh vực của công việc cũng như cuộc sống./.

Tác giả: TTƯT.BsCKII.Tạc Văn Nam

(Phó Giám đốc Sở Y tế Bắc Kạn).