Rượu, bia được xếp vào danh sách của các loại đồ uống được sử dụng thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày, là đồ khai vị, là chất kích thích tiêu hoá, nhất là trong các ngày lễ, tết, tiệc tùng. Trong lĩnh vực Y dược học, rượu còn là chất để hoà tan, chất dẫn thuốc, chất sát trùng... Do vậy, không thể phủ nhận tác dụng hiện hữu của rượu. Tuy nhiên, nếu lạm dụng quá nhiều rượu sẽ gây tác hại khôn lường đến sức khỏe, tinh thần và tính mạng.
Rượu thực chất là một loại cồn có tên là Ethanol với công thức hóa học là C2H5OH, là sản phẩm lên men tự nhiên từ tinh bột như: gạo, ngô, sắn, hoa quả, đường mía... nhưng phải ủ với men rượu và chưng cất đúng quy trình. Rượu có nồng độ khác nhau tùy từng loại, tùy cơ sở sản xuất. Tuyệt đối không được sử dụng cồn công nghiệp để pha chế rượu vì có thể gây tử vong cho người dùng.
Methanol là một loại cồn công nghiệp, có công thức hóa học là CH3OH, còn gọi là alcol methylic, carbinol hay đơn giản hơn là rượu gỗ. Methanol là một chất lỏng trong suốt, không màu, bay hơi ở nhiệt độ phòng, sôi ở nhiệt độ 650C. Trước đây, được điều chế bằng cách phân hủy gỗ, nay tổng hợp bằng hydro và carbon dioxit. Metanol được dùng trong công nghiệp, đặc biệt là làm dung môi hòa tan các chất vô cơ, hữu cơ hay chiết xuất các loại dầu. Để tránh nhầm lẫn với các loại dùng để uống, người ta cho chất màu xanh vào methanol nên gọi là cồn xanh. Sau khi được đưa vào cơ thể, Methanol dễ dàng được hấp thu qua ruột, da, phổi của người. Methanol sẽ đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau 30 - 60 phút. Biểu hiện của nhiễm độc methanol xuất hiện sau 18 - 24 giờ sau khi uống phải hóa chất này, các biểu hiện tương tự như khi uống quá nhiều rượu: Buồn ngủ, lú lẫn, mất điều hòa vận động, nhức đầu, buồn nôn, nôn mửa, đau bụng kèm với các biểu hiện rối loạn thị giác từ nhìn mờ đến không nhìn thấy hoàn toàn. Trường hợp nhiễm độc nặng sẽ có dấu hiệu thở nhanh, hôn mê, suy hô hấp, tụt huyết áp, trụy tim mạch, ngừng tim và tử vong. Hiện nay có nhiều cá nhân, tổ chức kinh doanh rượu vì mục đích lợi nhuận, bất chấp tính mạng của người tiêu dùng, thường sử dụng cồn công nghiệp pha chế với nước để tạo thành rượu bán, uống ngay rất thuận tiện, giá thành rẻ, lãi cao. Vì vậy đã xảy ra không ít vụ ngộ độc gây chết người do uống rượu pha chế từ cồn có chứa Methanol (điển hình là vụ ngộ độc rượu làm 06 người tử vong tại Quảng Ninh vừa qua).
Nhiễm độc Methanol là loại nhiễm độc nặng, nguy hiểm dễ dẫn đến tử vong. Để phòng ngừa ngộ độc rượu pha chế bằng Methanol và các loại rượu trôi nổi trên thị trường chưa được kiểm định chất lượng và chưa qua kiểm tra về an toàn thực phẩm, người tiêu dùng cần cảnh giác không mua, không uống rượu nghi ngờ được pha chế từ cồn công nghiệp hoặc rượu tự pha chế không có chứng nhận công bố tiêu chuẩn sản phẩm, rượu sản xuất ở các cơ sở không có giấy phép sản xuất, kinh doanh; Đặc biệt là không tự mua thuốc bắc, hay sưu tầm cây, con, phủ tạng động vật... theo kinh nghiệm "truyền miệng" về ngâm rượu để uống nhằm tránh xảy ra ngộ độc. Tuyệt đối không dùng rượu quá liều lượng, quá mức độ như uống say hay quá say. Nếu có dấu hiệu bất thường liên quan đến uống rượu cần đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra phát hiện nguyên nhân và xử lý kịp thời.
Tết nguyên đán đang cận kề, vào những ngày này, khắp nơi nơi, khắp cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân…đều tổ chức tiệc tùng liên hoan, tất niên, chào đón năm mới. Và Rượu là thứ đồ uống không để thiếu trong các mâm cỗ. Tuy nhiên, sau một loạt vụ chết người xảy ra do ngộ độc rượu, tất cả chúng ta cần cẩn thận trọng hơn trong việc sử dụng thứ đồ uống này, để tránh cho những buổi tiệc mừng lại trở thành những thảm kịch do ngộ độc rượu gây nên./.
Tác giả: BsCK2.Tạc Văn Nam
Giám đốc Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe