Sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân dẫn đến các bệnh gây tử vong hàng đầu. Theo số liệu thống kê, nạn dịch thuốc lá toàn cầu giết chết gần 6 triệu người mỗi năm, trong đó 10% hay hơn 600.000 người hút thuốc lá thụ động, trong đó hơn 80% sống ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Theo đó, thuốc lá độc hại gây ra chi phí khổng lồ trong chăm sóc y tế cho những người hút thuốc lá. Bên cạnh đó là những tổn thất do giảm hoặc mất khả năng lao động; gây nên hỏa hoạn và tổn hại, ô nhiễm môi trường.
Khi hút thuốc lá, khói thuốc qua phổi ngấm vào máu, tích lũy lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên nhiều bệnh như: bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, phình động mạch chủ, ung thư thực quản - thanh quản…
Khói thuốc lá có thể tồn tại trong không khí ngay cả khi không còn nhìn thấy hoặc ngửi thấy được. Người không hút thuốc nếu hít phải khói thuốc lá (hút thuốc thụ động) cũng bị ảnh hưởng tương tự như người hút thuốc lá trực tiếp. Cũng giống như người hút thuốc lá, người hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc các bệnh giống như người hút thuốc: Ung thư, đột quỵ, các bệnh về hô hấp và tim mạch…Với phụ nữ mang thai thường xuyên hít phải khói thuốc lá thụ động có thể bị sảy thai, làm thai nhi chậm phát triển hoặc sinh non. Ở trẻ em, hút thuốc thụ động có thể gây viêm đường hô hấp, hen, viêm tai giữa, đột tử ở trẻ sơ sinh, kém phát triển chức năng phổi và tăng nguy cơ mắc nhiều loại bệnh khác.
Hằng năm, ở Việt Nam có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá và các chuyên gia y tế, con số này đến năm 2030 có thể tăng lên đến 70.000 người/năm.
Hiện nay, nước ta nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Trung bình mỗi năm, một người hút thuốc phải chi gần 700.000 đồng. Với 12 triệu người hút, mỗi năm ở nước ta có khoảng hơn 8.400 tỉ đồng tiêu tốn cho mặt hàng này. Theo kết quả một cuộc khảo sát gần đây cho thấy, chi tiêu cho thuốc lá ở nước ta cao gấp 3,6 lần phí tổn học hành, gấp 2,5 lần mức chi cho quần áo và gần gấp đôi mức chi cho khám chữa bệnh. Bện cạnh đó, bệnh tật do thuốc lá gây ra làm tăng gánh nặng kinh tế cho mỗi gia đình và làm mất đi lực lượng lao động.
Ngoài tổn thất do chi mua thuốc hút, tổng chi phí điều trị và tổn thất do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm cho 5 nhóm bệnh (ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa- hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ) do hút thuốc gây ra là hơn 23 nghìn tỉ đồng một năm.
Việt Nam cũng đang gặp nhiều khó khăn trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá vì thuốc lá là sản phẩm gây nghiện, giá thuốc lá còn rẻ, tỷ lệ hút thuốc trong nam giới còn rất cao, ý thức tuân thủ quy định cấm hút thuốc lá của người dân còn hạn chế. Do đó, để thực hiện thành công cam kết của Việt Nam khi tham gia công ước, triển khai hiệu quả Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cần sự nỗ lực, phối hợp chặt chẽ hơn nữa của các cấp, ngành, chính quyền địa phương trong hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Phương Thào
Trung tâm TTGDSK tỉnh