Nghiện thuốc lá được hiểu một cách đơn giản là việc mất hòan tòan tự do nói "không với thuốc lá". Người nghiện thuốc lá không thể “quên” hút thuốc lá, ngược lại bị bắt buộc phải hút, nếu không sẽ bị cảm giác “đói” thuốc. Thuốc lá buộc người nghiện phải hút liên tục nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm. Tiếp tục hút thuốc lá ngay khi đã mắc các bệnh do thuốc lá gây ra (Ví như: thở oxy do suy hô hấp, cắt cụt chân vì tắc mạch chi dưới). Nghiện thuốc lá xuất hiện là hậu quả của các hiệu ứng tâm thần kinh do chất gây nghiện nicotine gây ra. Nghiện thuốc lá thường là kết hợp của nghiện tâm lý, nghiện hành vi với nghiện thực thể - dược lý.  

Người không hút thuốc nhưng lại hít phải khói thuốc của người khác được gọi là hút thuốc thụ động. Nhiều người có thói quen hút thuốc trong nhà, nơi làm việc, những nơi tập trung đông người như: nhà ga, nhà chờ xe buýt, nhà hàng...gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người không trực tiếp hút thuốc. Các nhà khoa học đã khẳng định: Người hút thuốc thụ động cũng có nguy cơ mắc các bệnh giống như người hút thuốc: Ung thư, Đột quỵ, Các bệnh về hệ thống tim mạch và hô hấp...

Hàng năm thuốc lá, thuốc lào giết hại hàng triệu người trên thế giới. Hút thuốc là nguyên nhân gây bệnh và tử vong, tuy nhiên chúng ta hoàn toàn có thể phòng tránh được. Những năm gần đây người ta ngày càng hiểu rõ các tác hại của hút thuốc lá, thuốc lào (gọi tắt là thuốc lá) qua các nghiên cứu về độc chất của nó.

          Các thông tin về thuốc lá và hành vi hút thuốc được trình bày dưới đây là vấn đề nhiều người trong cộng đồng thường quan tâm. Các thông tin này nhắm đến đối tượng hút thuốc lá chung trong cộng đồng, những người chưa nhận thức đầy đủ về nghiện thuốc lá, tác hại thuốc lá và chưa muốn cai thuốc lá.