Bước sang mùa hè là thời điểm mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi cho các loài nấm phát triển và đây cũng là “mùa” của các vụ ngộ độc nấm. Dù đã được cảnh báo nhiều lần nhưng ngay trong tháng 5-2024, liên tiếp các vụ ngộ độc thực phẩm nghi do nấm xảy ra trên địa bàn huyện Ba Bể và Pác Nặm

Từ ngày 17 đến ngày 19 tháng 5 năm 2024, Sở Y tế nhận được báo cáo của Trung tâm Y tế huyện Pác Nặm báo cáo vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại xã Công Bằng, xã Bằng Thành huyện Pác Nặm và báo cáo của Trung tâm Y tế huyện Ba Bể báo cáo vụ ngộ độc xảy ra tại thị trấn Chợ Rã, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Hai vụ ngộ độc tại xã Công Bằng và thị trấn Chợ Rã không lấy được mẫu thực phẩm, vụ thứ ba tại xã Bằng Thành thì Trung tâm Y tế huyện Pác Nặm đã lấy được mẫu thức ăn, gửi đi kiểm nghiệm nhưng chưa có kết quả. Theo các gia đình khai báo với cơ quan y tế, trong bữa ăn có nấm rừng tự đi hái về làm thức ăn.

Cấp cứu bệnh nhân ngộ độc nghi do ăn nấm độc

Nấm độc là loại nấm có chứa các độc tố gây ngộ độc cho cơ thể con người và động vật khi ăn phải. Hầu hết các vụ ngộ độc không xác định được loài nấm nên việc xử trí cấp cứu còn gặp nhiều khó khăn, diễn biến ngộ độc nấm không lường trước được. Bắc Kạn cũng giống như một số tỉnh khu vực miền núi phía Bắc có nhiều loài nấm độc, trong đó có loài cực độc là nấm độc tán trắng, tên khoa học là Amanita verna. Độc tố chính có trong nấm độc tán trắng là các amanitin (amatoxin) có độc tính cao, chỉ cần ăn một cây nấm cũng có thể bị tử vong. Độc tố của nấm tác dụng lên tế bào gan gây hoại tử gan, thải trừ qua nước tiểu, sữa gây ngộ độc cho trẻ còn bú sữa. Triệu chứng đầu tiên sau ăn nấm xuất hiện muộn (6 - 24 giờ), trung bình khoảng 10 - 12 giờ với biểu hiện buồn nôn, đau bụng, nôn mửa, ỉa chảy toàn nước rất nhiều lần. Tiếp theo xuất hiện suy gan, suy thận (vàng da, tiểu nhiều, tiểu ít, hôn mê) và tử vong.

Trước đây, Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn đã phối hợp với Học viện Quân Y tổ chức nghiên cứu về nấm độc tại Bắc Kạn, có phát hiện sự phân bố của loài nấm độc Amanita tại tỉnh; ngoài ra còn nhiều loài nấm độc có màu sắc sặc sỡ, có độc tính thấp hơn thời gian ủ bệnh ngắn hơn, tại một số huyện trong tỉnh cũng đã xảy ra tình trạng bị ngộ độc do các loại nấm này.

Tuỳ theo loại nấm mà có biểu hiện các ngộ độ độc khác nhau. Thời gian bị ngộ độc sau khi ăn có thể xuất hiện rất nhanh ngay sau khi ăn 20-30 phút, còn bình thường biểu hiện ngộ độc xuất hiện sau 2-4 giờ, thậm chí xuất hiện sau khi ăn 20 giờ. Ngộ độc càng muộn thì càng khó chữa. Ngộ độc do ăn phải nấm độc thường có biểu hiện như sau: Đau bụng dữ dội thành từng cơn, đi ngoài ra nhiều nước tanh, thối, dính máu. Buồn nôn, nôn ra thức ăn, có thể lẫn máu. Toàn thân mệt mỏi, chân tay lạnh, khát nước, đôi khi nổi mẩm. Hoa mắt, chóng mặt, da xanh tái. Đi tiểu ít hoặc không đi tiểu được. Khó thở do co thắt phế quản, ứ máu ở phổi.

Khi bị ngộ độc nấm cần thực hiện một số biện pháp sau:

Sơ cứu khi bị ngộ độc nấm: Ngay sau khi ăn nấm mà có các biểu hiện trên cần ngay lập tức gây nôn bằng các cách như ngoáy họng, móc họng…. sau đó đưa người bệnh đến cơ sở Y tế gần nhất để được cứu trợ kịp thời.

Khi đến cơ sở Y tế cần điều trị: Uống than hoạt: liều 1gam/kg cân nặng người bệnh. Cho người bệnh uống đủ nước, tốt nhất là dùng oresol. Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Nếu người bệnh hôn mê, co giật: cho người bệnh nằm nghiêng. Nếu người bệnh thở yếu, ngừng thở: hà hơi thổi ngạt hoặc hô hấp nhân tạo bằng các phương tiện cấp cứu có tại chỗ. Không tự về nhà trong 1 - 2 ngày đầu kể cả khi các biểu hiện ngộ độc ban đầu đã hết. Ngộ độc nấm loại biểu hiện muộn cần được điều trị tại các cơ sở y tế có phương tiện hồi sức tích cực tốt (từ Bệnh viện tuyến tỉnh trở lên).

Phòng ngừa mắc ngộ độc do ăn nấm độc: Tuyên truyền để người dân tuyệt đối không hái, sử dụng nấm lạ, nấm không rõ nguồn gốc để ăn, khi xuất hiện các triệu chứng ngộ độc liên quan đến việc ăn nấm cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu, điều trị kịp thời.

                                                                          Phòng QLATVSTP - Sở Y tế