Trong những năm qua, tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh không ổn định, vẫn còn ở mức cao so với mức cân bằng tự nhiên là 103 - 106 bé trai/100 bé gái. Theo số liệu báo cáo của Chi cục Dân số - KHHGĐ tỉnh năm 2010 tỷ số giới tính khi sinh là 117,7 bé trai/100 bé gái, năm 2015 là 114 bé trai/100 bé gái và năm 2016 là 107 bé trai/100 bé gái mặc dù năm 2016 tỷ số giới tính khi sinh có chiều hướng giảm, tuy nhiên sẽ không phải là con số ổn định khi hiện nay tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên đang có chiều hướng tăng, sự chênh lệch giới tính ngày càng rõ rệt thể hiện năm 2015 tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên là 6,2%, năm 2016 là 7,33% và 6 tháng đầu năm 2017 là 7,5%. Với số liệu này dự báo tỷ số giới tính khi sinh sẽ còn tăng cao hơn trong những năm tiếp theo.
Để kiểm soát, khống chế có hiệu quả tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh nhằm đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên, đảm bảo tính ổn định, lâu dài. Ngành Dân số đã xây dựng Kế hoạch thực hiện Đề án với nhiều hoạt động như tăng cường các hoạt động truyền thông, cung cấp thông tin, phổ biến pháp luật, vận động, tư vấn, can thiệp; hỗ trợ, đẩy mạnh công tác thanh kiểm tra các cơ sở y tế; xây dựng, thử nghiệm mô hình, kết hợp lồng ghép trong các hoạt động phối hợp với các cơ quan, đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội có liên quan đảm bảo tính hiệu quả, tránh chồng chéo, lãng phí... góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, chấm dứt việc lựa chọn giới tính thai nhi trên địa bàn. Các hoạt động thực hiện đều phải bám sát nội dung, nhiệm vụ của Đề án và chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Hiện nay việc đẩy nhanh tiến độ thực hiện Đề án có ý nghĩa hết sức quan trọng, mặc dù Kế hoạch thực hiện Đề án đã được phê duyệt với tổng kinh phí dự kiến 1.691.370.000 đồng, được cấp từ nguồn kinh phí địa phương, thực hiện trong giai đoạn 2016 - 2020, triển khai thí điểm dần tại 15 xã, phường, thị trấn thuộc 5 huyện là Chợ Mới, Pác Nặm, Ba Bể, thành phố Bắc Kạn và Chợ Đồn. Đối tượng hướng tới tuyên truyền vận động gồm các cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động, người có uy tín trong cộng đồng, người cao tuổi và các tầng lớp nhân dân. Theo đó những người có liên quan đến cung cấp dịch vụ sẽ phổ biến, hướng dẫn đến các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, vị thành niên và thanh niênkhông lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức.
Tuy nhiện do kinh phí chưa được cấp nên Kế hoạch thực hiện Đề án chưa được triển khai. Vì vậy ngành Dân số đã triển khai một số hoạt động của Đề án thông qua việc lồng ghép vào các chương trình khác. Đồng thời chỉ đạo các Trung tâm Dân số thường xuyên bám sát địa bàn để thăm nắm thông tin và có giải pháp can thiệp kịp thời những đối tượng có ý định, tư tưởng lựa chọn giới tính thai nhi. Nên bước đầu đã có tác động tích cực đến nhận thức của một số bộ phận cán bộ, đảng viên và tầng lớp nhân dân.
Do vậy, để tạo sự chuyển biến từ Đề án này cần có sự quan tâm vào cuộc của các cấp ủy, chính quyền địa phương và các ngành liên quan đặc biệt là việc cấp kinh phí để Đề án sớm được triển khai thực hiện. Từ đó nâng cao nhận thức của cả cộng đồng trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách Dân số - KHHGĐ, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn.
Tác giả: Nông Nhung